این روزها چشم جهان سیاست به سمت وین دوخته شده و هر کسی که در جهان به ایران ربط پیدا میکند نگران نتیجه مذاکرات است و جهان طی مذاکرات کنونی در وین متوجه خواهد شد که پیکر بی جان برجام زنده که با چاقوی ترامپ در سال ۲۰۱۸ در سه سالگی خود زخمی شده بود، زنده و احیا میشود یا باید رخت سیاه برای تشییع جنازه آن آماده کنیم.بدون شک اگر طرفین انعطافی در مذاکرات نشان ندهند مذاکرات به بن بست خواهد خورد و به دیالوگ مرسوم: همه گزینه ها روی میز است ! دوباره از سر گرفته خواهد شد.
با وجود خوش بینی محافظه کارانه تروئیکای اروپایی در مورد مذاکرات وین،باید تاکید کرد که مسیر مذاکره بسیار دشوار است تا بتوانیم به راه حل خوبی دست پیدا کنیم.کما اینکه هنری روما،پژوهشگر گروه اوراسیا معقتد است همه شواهد بیانگر دشواری مذاکرات است.از طرف دیگری نیز نیکولاس میلر،استاد اموربین الملل در دانشگاه داتموث آمریکا تاکید کرده که اگر تهران و وانشگتن در مذاکرات انعطاف به خرج ندهند فضای پیچیده ای شکل خواهد گرفت و احتمال بن بست مذاکرات بالا خواهد بود.
به نظر میرسد امریکایی ها در فضای پرابهام کنونی ۳ سناریو خواهند داشت: اولین سناریو گشایش کامل در مذاکرات است که به موجب آن ایران هم فعالیت های هسته ای خود را کاهش بدهد و امریکایی ها نیز بخشی از تحریم ها را متوقف کنند.اما این سناریو دور از دسترس است چرا که قبلا همین مدل شکست خورده.
دومین سناریوی محتمل که قابل تکیه ترین سناریو در شرایط کنونی است،دستیابی به توافق هسته ای موقت است که مقامات طرفین مخصوصا امریکایی ها به آن اشاره کرده اند اما جزییاتی از آن در دسترس عموم نیست.
بنا به گفته مقامات سابق آمریکایی،دولت بایدن برای مدیریت فضای داخلی خود حتما می بایست به یک توافق با طرف ایرانی دست پیدا کند در غیر اینصورت شکست جدی در دور بعدی انتخابات خود خواهد داشت،فلذا برای برون رفت از چنین بحرانی حتما به یک توافق هرچند موقت و مقطعی خواهند رسید، از طرفی دولت حاکم در داخل کشور نیز برای مدیریت اذهان عمومی و مباحث اقتصادی که جزو وعده های انتخاباتی شان بوده مصر بر حصول یک توافق برای برون رفت هرچند موقتی در شرایط کنونی است. به نظر میرسد تا پایان سال میلادی و یا اوایل سال میلادی جدید توافقی مقطعی اعلام شود تا برای توافق جامع طرفین چند ماه زمان داشته باشند.
البته برخی تحلیلگران رسیدن به توافق موقت را بعید میدانند زیرا برناه هسته ای ایران که تهران تاکید زیادی بر صلح آمیز بودن آن دارد،نسبت به سال ۲۰۱۵ پیشرفت های زیادی داشته و با توجه به بی اخلاقی ترامپ بعنوان رییس جمهور ایالات متحده در خروج از برجام در سال ۲۰۱۸ مقامات و ملت ایران نسبت به فواید کاهش احتمالی تحریم ها مثل گذشته خوش بین نیستند.
همچنین ایران ثابت کرده در برابر شدید ترین تحریم ها مقاومت میکند و تاثیری بر روند تصمیمات وی ندارد فلذا اروپایی ها و آمریکایی ها نمیتوانند با مواضع تهدیدی ایران را مجاب به پذیرش توافقی خلاف میل اش نمایند و با توجه به تصمیم جدی حاکمیت ایران مبنی بر تعیین تکلیف همشیگی مساله هسته ای و هزینه های جدی ای که نظام برای این موضوع داده است،بعید به نظر میرسد که چنین سناریویی نیز لااقل مورد توافق حاکمیت جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد مگر آنکه دولت حاکم بتواند نظر مساعد داخل را جلب نماید یا اینکه امریکایی ها در مواضع خود انعطاف جدی نشان دهند.
با توجه به شانس پایین برای دست یابی به راه حل برای مذاکرات وین و ادامه روند مذاکرات غبارآلود بر طرفین،قاعدتا سناریوی سومی می بایست روی میز باشد که گزینه های تیره و تاری که عواقب آن برای طرفین اصلا مشخص نیست وجود دارد.گزینه هایی نظیر تشدید تحریم ها(تا کجا؟) اقدام نظامی(هزینه های احتمالی رای منطقه؟)،راضی کردن چین مبنی بر توقف خرید نفت از ایران یا تحریم های جدی برای چین در صورت خرید نفت از ایران(کاملا بی اثر است) و یا تخریب مواضع هسته ای ایران و حمله نظامی و ….(که بی تردید ایران بی جواب نخواهد گذاشت) از جمله گزینه های روی میز در سناریوی سوم است که ابدا به صلاح هیچ یک از طرفین و جهان نیست.
باید دید برای این بحران پیچیده در تصمیم گیری سیاست جهان کسی پیشنهادی اثر گذار برای حل این معما خواد داشت یا خیر؟
