پشت پرده گرانی دلار

حسین راغفر

اقتصاددان

طبق
اطلاعاتی که از سامانه‌های جدید معاملات ارزی در کشور و همچنین استفاده از
مدل و الگوی ارزی کشور روسیه برای بهبود شرایط ارزی در ایران جدید منتشر
شده فرض اساسی بر این است که بنگاه‌های صادراتی، ارز حاصل از صادرات خود را
وارد کشور و این سامانه کنند و به تعبیری ارز صادراتی زیر. کلید بانک
مرکزی قرار بگیرد. اما موضوع این است که صادرکنندگان حاضر نیستند ارز
صادراتی را وارد کشور کنند تا معادل آن ریال بگیرند. آنها معمولا ارز را در
کشورهای همسایه ذخیره می‌کنند.
متاسفانه در طول این سال‌ها فرار
سرمایه افزایش یافته اما نکته این است که این فرار سرمایه توسط مردم معمولی
انجام نمی‌شود و عده‌ای به بهانه به اصطلاح دور زدن تحریم‌ها، ارز از کشور
خارج می‌کنند و عملا بانک مرکزی نمی‌تواند این ارزهای صادراتی را کنترل
کند. نکته این است که درآمدهای ارزی کشور هم محدود شده و در عین حال مخارج و
هزینه‌های حاکمیت افزایش یافته‌ و به همین دلیل با کسری بودجه ارزی مواجه
هستیم و قاعدتاً با ایجاد سامانه ‌ها به تنهایی مشکلی حل نمی‌شود. همین
امروز میوه خارجی به صورت فراوان وارد کشور می‌شود که این واردات اراده
همان الیگارش‌ها است. سال گذشته چند صد میلیون دلار گوشی همراه وارد کشور
شد و این اراده الیگارش‌های اقتصاد ایران است که تعیین می‌کند چه چیزی وارد
کشور شود و از آنجایی که واردات گوشی همراه سود بالایی دارد نسبت به آن
اقدام کردند. با اتخاذ همین برنامه‌های غلط تخصیص ارز به زودی به مشکلات
جدی‌تر تورمی مواجه خواهیم شد که این محصول سیاست‌های اقتصادی دولت است.
اقتصاد
روس‌ها هم مانند ایران وابسته به فروش مواد نفتی و وابسته به صادرات مواد
خام است و توانایی عرضه کالاهای صنعتی پیشرفته را ندارد اما روسیه توانست
فرصت‌های فروش نفت را از ایران بگیرد و قراردادهای بزرگ نفتی با چین و سایر
کشورها منعقد کرد و اساسا یکی از دلایلی که در این مدت ٧ الیگارش بزرگ
روسی به همراه خانواده ترور و نابود شدند این بود که ماهیت الیگارش‌ها این
است که اگر احساس کنند حاکمیت دچار تزلزل شده به سمت قدرت‌های جهانی گردش و
بخشی از منابع خود را از کشور خارج می‌کنند و به همین دلیل خود و خانواده
شان دچار این سرنوشت شدند. عمده فعالیت‌های الیگارش ایران هم به بهانه دور
زدن تحریم‌ها انجام می‌شود و اراده آنها است که سیاست‌های اقتصادی را رقم
می‌زند و منافع آنها است که تعیین می‌کند ارزی وارد کشور شود یا نه.
متاسفانه کاهش ارزش پول ایران در سال‌های گذشته بسیار بیشتر از کشورهای
درگیر جنگ بوده و دولت در این سالها به جای اینکه مانند کشورهای دیگر متوسل
به مالیات و جلوگیری از فرار مالیاتی شود از طریق فروش مواد خام و منابع
معدنی دست به تامین منابع مالی زده که با توجه به افزایش محدودیت‌ها فشار
هم بیشتر شده و در فروش نفت هم یا مشکلاتی روبه رو شده ‌اند و امسال هم
دولت به سیستم فروش نفت از طریق افراد و برخی نهادهای خاص برگشته که طبق
تجارب گذشته فرصت‌های فساد در این روش افزایش می یابد. درست است که در
افزایش نرخ دلار جریان براندازی دست دارند اما عملکرد خودمان نقطه شروع این
بحران است و جریان برانداز در حلقه آخر این فرایند قرار دارد چراکه دولت
افزایش نرخ دلار را شروع کرد و طبیعی است که مردم نسبت به آن معترض باشند و
در میان معترضان همواره عده‌ای برانداز هم حضور داشته باشند.